พิพิธภัณฑ์ชาวเขา Online @ www.hilltribe.org


	หกเผ่าชาวดอย\|เกี่ยวกับโครงการ\|กระดานข่าว\|สมุดเยี่ยม\|English

เส้นทางของลายผ้า

ระยะทางจากเชียงราย จังหวัดเหนือสุดแดนสยามสู่เมืองสามหมอก แม่ฮ่องสอน การเดินทางตั้งแต่เช้าจดเย็นบนเส้นทางลดเลี้ยวเคี้ยวคด และลาดชันตามระดับสูงต่ำของภูเขา ทำให้การเดินทางหาข้อมูลลายผ้ากะเหรี่ยงครั้งนี้สมบุกสมบันไม่ใช่น้อย เราใช้เวลาหนึ่งวันเต็ม กว่าจะได้ข้อมูลลายผ้ากะเหรี่ยงในหมู่บ้านแรก

บ้านพะมอลอ อ.แม่สะเรียง จ.แม่ฮ่องสอน เป็นหมู่บ้านปวาเกอะญอ ซึ่งเข้ามาตั้งถิ่นฐาน ณ ที่แห่งนี้เมื่อกว่า 200 ปีก่อน แม้หมู่บ้านจะอยู่ใกล้ตัวอำเภอแค่ 5 กิโลเมตร แต่ชาวบ้านก็ยังสืบทอดศิลปวัฒนธรรมของชนเผ่าไว้ โดยเฉพาะศิลปะการทอผ้า คำขวัญของแม่สะเรียงที่ร้อยคำไว้ 5 ความว่า “ ผ้าทอกะเหรี่ยง เสนาะเสียงสาละวิน งามถิ่นธรรมชาติ พระธาตุสี่จอม กล้วยหอมเอื้องแซะ ” นั้น คำว่า ผ้าทอกะเหรี่ยง ก็หมายถึง ผ้าทอของกลุ่มทอผ้าบ้านพะมอลอ นั่นเอง

สตรีในหมู่บ้านมีการตั้ง กลุ่มทอผ้าบ้านพะมอลอ ขึ้นมา รวมทั้งมีศูนย์ข้อมูลและจำหน่ายผลิตภัณฑ์จากฝีมือของแม่บ้านในหมู่บ้าน และรับผลิตภัณฑ์จากฝีมือของแม่บ้านจากหมู่บ้านอื่นมาจำหน่ายด้วย ซึ่งลวดลายผ้าของบ้านพะมอลอ ส่วนมากจะเป็นลายแบบดั้งเดิม อาทิ ลายเกเชแม่คลี , ลายแม่กั๊ว , ลายกิจึเม่ , ลายเกเมช่าโพ เป็นต้น โดยลวดลายที่ปรากฏบนเสื้อ ผ้าซิ่น ย่าม ผ้าปูโต๊ะ จะประกอบด้วยลวดลายหลายลาย ทั้งลายดั้งเดิมและนำลายดั้งเดิมนั้นมาเป็นฐานของลายใหม่ แล้วประยุกต์ให้มีความสวยงามและหลากหลาย

แต่น่าเสียดาย วันที่เราเดินทางไปพะมอลอ โดยไม่มีการนัดหมาย ทำให้เราไม่เห็นภาพแม่บ้านนั่งทอผ้าโดยใช้กี่เอวอยู่ใต้ถุนบ้านเหมือนทุกๆ วัน เราจึงสืบหาข้อมูลได้ไม่มากเท่าที่ควร

จากหมู่บ้านพะมอลอ เราเดินทางสู่แม่ฮ่องสอน ใช้เวลาเกือบครึ่งวัน จุดมุ่งหมายอยู่ที่ กลุ่มทอผ้าสีธรรมชาติ ต่ากีญะ ปวาเกอะญอ บ้านป่าปุ๊ อ.เมือง ชุมชนแห่งนี้ตั้งอยู่บนถนนสายหลัก ใกล้ตัวจังหวัดแม่ฮ่องสอนเพียง 10 กิโลเมตรเท่านั้น แต่ความเป็นชนเผ่าปวาเกอะญอที่มีวิถีชีวิตเรียบง่าย ผูกพันกับป่า ทำให้ชาวบ้านบ้านป่าปุ๊ยังคงวิถีดั้งเดิมของชนเผ่าไว้ โดยเฉพาะการนำทรัพยากรจากธรรมชาติ ทั้งเปลือกไม้ ใบไม้ ผลไม้ มาย้อมสีผ้า ไม่ว่าจะเป็น ใบสะหมอให้สีน้ำตาลอ่อน ลูกสะหมอให้สีเทาเข้ม สีน้ำเงินจากใบห้อม สีเทาจากลูกมะขามป้อม เปลือกเพกาผสมใบถั่วให้สีเขียวอ่อน สีโอรสจากเปลือกเงาะป่า สีชมพูจากเปลือกต้นมะขาม สีเลือดหมูจากเปลือกมังคุด และสีเหลืองจากขมิ้นและเปลือกมะม่วง รวมถึงนำสีจากธรรมชาติมาถ่ายทอดลงบนลายผ้าด้วย

ผ้าทอของที่นี่ นอกจากจะทอจากกี่เอวเป็นลวดลายบนผืนผ้าแล้ว ยังเป็นผ้าทอแบบผ้าผืน แล้วนำมาปักมือเป็นลวดลายอีกที ส่วนลวดลายผ้าที่กลุ่มสตรีทอผ้าบ้านป่าปุ๊ นำมาทอและปักมือ ตกแต่งลงบนเครื่องใช้เครื่องแต่งกาย ไม่ว่าจะเป็นเสื้อ ผ้าซิ่น กระโปรง ผ้าห่ม ผ้าปูโต๊ะ ผ้ารองจาน เป็นทั้งลายดั้งเดิมที่นิยมปักทอมาตั้งแต่รุ่นก่อนจนถึงปัจจุบัน ทั้งลายเชอกอพอ (ลายดอกมะเขือ) , ลายเกอแนเดอ (ลายรังผึ้ง) , ลายทีข่า (ชื่อแมลงบนผิวน้ำ)

นอกจากนี้ยังมีผ้าโชว์ลาย เป็นผ้าผืนยาวที่ทอด้วยลวดลายหลากหลายกว่าสิบลาย นางบัวทิพย์ เสริมประชา รองประธานกลุ่มทอผ้าฯ กล่าวว่า โดยส่วนมากผู้ที่สนใจลายผ้ากะเหรี่ยง จะซื้อผ้าโชว์ลายไปตัดลายที่ตนชอบเป็นพิเศษนำไปใส่กรอบตั้งโชว์ ผ้าโชว์ลายแต่ละผืนจะทอด้วยลายผ้าแบบดั้งเดิมเป็นหลัก ส่วนลายอื่นๆ บนผืนผ้าเป็นการประยุกต์จากลายดั้งเดิมให้สวยงาม โดยไม่ทิ้งสัญลักษณ์ของลายดั้งเดิม ตัวอย่างจากลายเกอแนเดอ (ลายรังผึ้ง) จะใช้ลายตรงกลางของลายรังผึ้งที่เป็นจุดเด่นมาเป็นหลักของลายใหม่ เช่นทำเป็นดอกไม้ และประยุกต์ลายใหม่ ทำเป็นต้นหรือใบของต้นไม้ เป็นต้น

แต่การไปหาข้อมูลในครั้งนี้ นอกจากการเดินทางไกลแล้ว เรายังพบปัญหาแบบเดิมที่พบเมื่อเราหาข้อมูลในเชียงรายคือ การค้นหาที่มาของลายผ้า แต่คำตอบที่ได้รับจะเป็นแบบเดียวกันว่า การทอผ้าปักลายสืบทอดมาจากรุ่นแม่ รุ่นยาย พวกเขาทอผ้าเป็นเพราะเรียนมาตั้งแต่เด็ก แต่ไม่มีการถ่ายทอดเรื่องความหมายหรือประวัติของลายผ้า แต่กลุ่มแม่บ้านบ้านป่าปุ๊ก็เปรยกับเราว่า แม้จะไม่รู้ความหมายของลายดั้งเดิม แต่ก็จะสอนลูกหลานให้ทอผ้า ปักผ้าเหมือนที่พวกตนเรียนรู้มา ส่วนลายประยุกต์ที่คิดค้นในรุ่นของพวกตนนั้น จะถ่ายทอดทั้งวิธีการและความเป็นมาสู่รุ่นลูกรุ่นหลานต่อไป และช่วงปิดเทอมเดือนเมษายน กลุ่มแม่บ้านบ้านป่าปุ๊ก็จะสอนกลุ่มเยาวชนในหมู่บ้าน เกี่ยวกับการย้อมสีผ้า การทอผ้า และการปักผ้าด้วย

ระยะเวลา 4 วันของการเดินทาง เรามีเวลาสืบค้นข้อมูลเพียงแค่ 1 วัน เพราะระยะทางที่แสนไกลและเลี้ยวลดลาดชัน เมื่อเปรียบเวลาที่เสียไปกับการเดินทาง อาจไม่คุ้มค่ากับข้อมูลที่ไม่ตรงตามวัตถุประสงค์ของการค้นคว้าข้อมูลเกี่ยวกับเรื่องความหมายของลายผ้า แต่คำพูดของแม่บ้านทั้ง 2 กลุ่ม ที่เราได้ร่วมรับรู้ความรู้สึก เวลาที่เสียไปกับการเดินทางสู่เมืองสองโค้ง ที่มีแต่โค้งซ้ายและโค้งขวา แทบหาถนนที่เป็นเส้นตรงไม่ได้อย่างแม่ฮ่องสอน ก็ถือว่าคุ้มค่า

คุณคิดอย่างไง ให้เราได้รับรู้ด้วยคะ

แอนแอ๊น: ได้เข้าชมเวบไซด์แล้วรู้สึกดีค่ะ
(21.04.2006, 18:21)

ระยอง: ยังไงก็ให้พยามต่อไปนะคะ ถึงมันจะยากในการหาข้อมูลแต่ถ้าทำได้สำเร็จก็จะดีมาก เราก็เป็นคนหนึ่งที่อยากรู้แต่ไม่มีโอกาศได้ศึกษาและหาข้อมูล ศึกษาเกี่ยวลายผ้าแล้ว ศึกษาเกี่ยวกับสีของเส้นด้านที่ทอด้วยว่าเขาบ่งบอกถึงอะไร เอาใจช่วยคะ
(03.06.2006, 11:57)

ธีรวัฒน์: ผมชื่อธีรวัฒน์ เป็นคนหมู่บ้านพะมอลอ
(02.10.2006, 17:47)

แม็ก ณ. ลาดกระบัง: อยากได้ข้อมูลเกียวกับลายผ้าและลัษณะของหมู่บ้านและชาวบ้านทำไงครับ
(25.11.2006, 21:29)

ช้าง: เป็นคนอีสานครับ วันนี้นั่งค้นข้อมูลเกี่ยวกับวัฒนธรรมโบราณ ดีใจที่ได้พบเวปไซด์นี้ ได้ความรู้เยอะเลย และยังมีอะไรให้มากมาย รู้สึกดีเมื่อได้เข้ามา มองไม่เห็นว่า จะสื่อถึงการทำในเชองธุรกิจเลย ขอชมเชยว่าท่านทำคุณให้กับแผ่นดินมากๆครับ ขอเป็นกำลังใจให้ครับ อยากทำแบบนี้ให้กับชายแดนอีสาน คงจะต้องเริ่มทำแล้วหละครับ ขอบคุณสำหรับสิ่งดีๆ มีความสุขมากที่ได้ เข้ามาเที่ยว ถึงแม้ว่าจะเป็นเพียงนั่งท่องที่หน้าจอคอมพิวเตอร์ก็ตามที
(10.01.2007, 16:28)

ans: เข้าชมเวบไซด์
(30.01.2007, 18:15)

ริน: รบกวนด้วยค่ะ ไม่ทราบว่ามีข้อมูลของกลุ่มสตรีทอผ้าย้อมสีธรรมชาติบ้านห้วยหินดำ จ.สุพรรณบุรีบ้างหรือเปล่าค๊ะ ต้องการข้อมูลอะค่ะ
(20.02.2007, 13:36)

กิ๊กครับ: อยากให้มีประวัติที่เกี่ยวกับลายผ้าม้งมากๆๆๆๆๆๆโดยการรวบรวมจากอดีจจนถึงปัจุบัญเพราะผมเรียนเกี่ยวกับเรื่องผ้าและเครื่องแต่งกายที่มหาวิทยาลัยเทโนโลยีราชมงคลธัญบุรีและชอบเรื้องม้งมากๆๆๆที่สุดเลย
(25.02.2007, 23:40)

จุ..นักศึกษาฝึกงาน: ลายผ้าของชนเผ่าต่างๆมีภูมิปัญญาอันลึกซึ้งแฝงอยู่ในเนื้อผ้า..
น่าสนใจมากจริงๆ
(01.05.2007, 13:51)

ษ๎�ฺยษสฆ: 1800 ... ....
(24.05.2007, 15:59)

ลูกสาวคนเล็ก: เป็นคนเหนือค่ะ มาเรียนและทำงานด้านการออกแบบที่กรงเทพหลายปี ได้มีโอกาสทำงานออกแบบที่เกี่ยวกับวัฒนธรรมชาวเขา ไ่ด้ศึกษาแล้วชาวเขามีอารยธรรมที่น่าสนใจมาก ซึ่งเราเป็นคนท้องถิ่นแท้ๆ แต่่กลับพึ่งมองเห็นสิ่งที่สวยงามขนาดนี้ ขอบคุณมูลนิธิกระจกเงาค่ะ
(25.06.2007, 22:08)

ยุ้ย: อยากได้ข้อมูลแหล่งที่ผลิตผ้าทอชาวเขาที่มีลวดลายสวยๆราคาไพงมากค่ะกำลังหาข้อมูลทำ project อยู่คะ...ขอความช่วยเหลือหน่อยนะค่ะ ขอบคุณค่ะsirirat_tcf@hotmail.com
(09.07.2007, 11:12)

ธีรวัฒน์: ผมก็ชื่อธีรวัฒน์ เหมือนกันครับผม แต่อยู่ขุนยวม
(05.09.2007, 21:03)

จำปี: ขอบคุณค่ะที่ทำให้เราได้เห็นคุณค่าของวัฒนธรรม รักประเทศไทย
(05.11.2007, 23:58)

เชียงราย: ขอบคุณสำหรับข้อมูลครับ
(24.11.2007, 19:28)

เข้าพิพิธภัณฑ์ : เกี่ยวกับโครงการ : กระดานข่าว : สมุดเยี่ยม : ติดต่อเรา : English Version

ออกแบบและพัฒนาเว็บไซต์ โดย ฅนบ้านนอก เจ้าของเว็บ "มูลนิธิกระจกเงา"
รูปภาพและข้อมูลภายในเว็บไซต์แห่งนี้ หากท่านประสงค์จะนำไปเผยแพร่่ สามารถเผยแพร่ได้

JavaScript Menu By Milonic.com