ผลจากนโยบายปฏิรูปการศึกษาผลักดันให้ชุมชนในชนบทต้องหันกลับเข้ามามีบทบาทต่อการศึกษาในชุมชนมากขึ้นโดยเฉพาะการเข้ามามี ส่วน ร่วมในการกำหนดหลักสูตรการศึกษาที่เรียกว่า " หลักสูตรท้องถิ่น" ของลูกหลานเพื่อให้เป็นไปตามเจตนารมณ์ของ พ. ร. บ. ปฏิรูปการศึกษาปี 2542 โครงการพิพิธภัณฑ์ชาวเขาออนไลน์ หรือ www.hilltribe.org เป็นโครงการหนึ่งที่สังกัดภายใต้การดำเนินงานของมูลนิธิกระจกเงา www.bannok.com ซึ่งตั้งอยู่บ้านห้วยขม หมู่ 1 ตำบลแม่ยาว อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย

โครงการทำหน้าที่ในการรายงานความเคลื่อนไหวของชนเผ่าต่างๆ โดยมีคนจากชนเผ่าเองที่มาทำ ในส่วนของข้อมูล เพื่อเผยแพร่สู่ สาธารณชน ภายหลังทางโครงการได้เข้าไปจัดประชุมชาวบ้าน เพื่อระดม ความคิดของชาวบ้าน ว่าด้วยเรื่องวัฒนธรรมชนเผ่าที่กำลังแปรปรวน ผันแปร จากรุ่นหนึ่งสู่อีกรุ่นหนึ่ง ด้วยเพราะ ทางโครงการอยากได้ข้อคิดจากชุมชนเสียงสะท้อนที่มาจากการเกรงกลัวของชาวบ้านผู้เฒ่าผู้แก่เรื่อง วัฒนธรรม ของตนเอง โดยผู้เฒ่าผู้แก่ในชุมชนที่เราเข้าไปประชุมต่างสะท้อนเรื่อง การเปลี่ยนชื่อของชนเผ่า ที่นับวันยิ่ง มีมากขึ้น และเกรงว่าอนาคต จะนับญาติกันไม่ถูก เพราะไม่รู้ชื่อชนเผ่าที่พ่อ แม่ตั้งให้ ตลอด วัฒนธรรม บางอย่างที่ไม่ได้รับความสนใจจากคนรุ่นใหม่ และไม่ได้เกิดกระบวนการเรียนรู้ จากรุ่นสู่รุ่น ทางโครงการฯ จึงกลับมาคิดเรื่องหนทางที่จะนำไปสู่การเรียนรู้ในเรื่อง ประเพณีวัฒนธรรม จึงได้เข้าไปประสาน กับทางโรงเรียนที่อยู่ในพื้นที่คือ โรงเรียนบ้านห้วยแม่ซ้าย พร้อมได้เปิดเวทีพูดคุยกัน ในเรื่องนี้ นายวิทย์ วิชาคำ ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านห้วยแม่ซ้าย เห็นว่า เป็นหลักสูตรที่มุ่งเน้นให้นักเรียน ได้ศึกษาในเรื่อง ที่อยู่ใกล้ตัว สามารถนำมาใช้ประโยชน์กับตัวเองและท้องถิ่นได้

นอกจากนั้นยังเป็นการปลุกจิตสำนึก ให้คนในชุมชนเกิดความรัก ในท้องถิ่น หวง แหนมรดก ทางวัฒนธรรม อันล้ำค่าของชุมชน ช่วยกันอนุรักษ์และสืบสานวัฒนธรรม ให้คงอยู่ต่อไป ทางโครงการฯจึงได้จัดกระบวนการเรียนการสอน หลักสูตรท้องถิ่นขึ้น ในโรงเรียนบ้านห้วยแม่ซ้าย หมู่ 11 ตำบลแม่ยาว อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย เริ่มตั้งแต่ วันที่ 11 กรกฎาคม 2548 โดยมีระยะเวลาในการดำเนินงานประมาณ 3 เดือน ส่วนผู้รู้ ที่จะเข้ามาสอนในส่วนของวิชาชนเผ่าก็คัดเลือกมาจากชุมชนในระแวกนั้น ซึ่งก็จะมี อาข่า ลาหู่ และเมี่ยน ส่วนกลุ่มเป้าหมายของเราคือนักเรียนตั้งแต่ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 ถึง ปีที่ 6 เท่านั้น ซึ่งจำนวนเด็กที่เข้าเรียนในหลักสูตรชนเผ่าก็มี อาข่า 66 คน ลาหู่ 19 คน เมี่ยน 13 คน รวม 98 คน วิชาที่เราเริ่มสอนก่อนคือ ภาษาชนเผ่า และสมุนไพร

รูปแบบกิจกรรม กิจกรรมหลัก คือ            วิชาภาษาชนเผ่า ซึ่งจะเป็นทุกวันจันทร์ เวลา 14.30น - 15.30น. เป็นการให้เด็กนักเรียนชนเผ่าได้เรียนรู้ เรื่องราวที่เกี่ยวกับภาษาดั้งเดิม ของตัวเอง สามารถออกเสียงภาษาได้อย่างชัดเจน และในส่วนของภาษาเขียนก็ให้นักเรียนได้ ศึกษาจากสื่อที่มีอยู่แล้ว อาทิ หนังสือ บทกลอน สุภาษิต หรือบทเพลง เป็นต้น           วิชาสมุนไพรชนเผ่า ทุกวันศุกร์ เวลาตั้งแต่ 14.00- 15.30น. ให้นักเรียนรู้จัก พืชพันธุ์ต่างๆที่อยู่ในท้องถิ่น ให้ทราบถึงประโยชน์ และสามารถนำมาใช้ในชีวิตจริงได้ โดยมีการเรียนในห้องเรียน ถึงสรรพคุณการรักษาต่างๆและนอกห้องเรียน เข้าไปศึกษา และหาสมุนไพรจากป่า มาทำการปลูกในโรงเรียน กิจกรรมที่บอกไปข้างต้น เป็นเพียงอีกส่วนหนึ่งที่เราเพิ่งทำ แต่ยังมีอีกหลายกิจกรรมที่เราคิดว่าสามารถ เข้าไปเสริมได้ถายหลัง... กิจกรรมหลักสูตรท้องถิ่นในโรงเรียนบ้านห้วยแม่ซ้าย เป็นเพียงกิจกรรมที่ทดลองทำ หากต้องมีการประเมินจากชุมชนและ โรงเรียนอีกครั้งหนึ่ง....