ลีซู เผ่าอื่น ๆ
ฤาวัฒนธรรมจะเลือนหาย เพราะเศรษฐกิจ
Thursday 16th June 2005, 10:35 PM

ชีวิตความเป็นอยู่ของชาวเขาทุกวันนี้ แตกต่างจากเมื่อ 10 ปีก่อนมากมายนัก ชาวเขาที่ในสายตาคนไทยพื้นราบ มองเห็นเป็นมนุษย์ที่มีปัญหาเรื่องสาธารณะสุขพื้นฐาน ความสะอาด โรคภัยไข้เจ็บ ยาเสพติด (ฝิ่น) และเกล็ดวัฒนธรรมที่แปลกไปจากที่ตนคุ้นเคย วันนี้ชาวเขายังคงเป็นเช่นนั้น ในสายตาคนไทย แต่ความเป็นจริงแล้วชีวิตเหล่านั้น ถูกหล่อหลอมเปลี่ยนแปลงไป จากการถูกเคลื่อนย้ายจากดอยสูง ปัญหาที่ทำกินไม่มีเหมือนตอนอยู่ที่เดิม ทำให้เขาเหล่านั้นต้องดิ้นรนเพื่อปากท้อง แรงงานชาวเขาหลั่งไหลเข้าสู่สังคมไทย เพราะความเป็นชนที่มีความอดทนต่อการทำงานกลางแจ้ง การทำไร่ ทำสวน เพื่อให้ได้มาซึ่งผลผลิตเลี้ยงปากท้องคนในครอบครัว เปลี่ยนไปเป็นการทำมาหาได้ซึ่งเงิน ไปซื้ออาหารเลี้ยงปากท้อง หลายคนต้องเป็นหนี้เป็นสิน ยิ่งทำก็เหมือนยิ่งหมด มากกว่านั้น ก็ยิ่งติดลบมากขึ้นทุกวัน หลายคนเมื่อกลับมามองชีวิตตัวเอง มันไม่เหลืออะไรที่พอจะเรียกได้ว่ามีความสุขในการดำรงชีวิต วัฒนธรรมหลายอย่างก็เลือนหายไป เพราะการที่ไม่มีเวลา สภาพเศรษฐกิจรัดตัว เช้าตื่นขึ้น ออกมารอคนมารับไปทำงานก่อสร้างในเมือง กว่าจะกลับมาก็ค่ำมืด ไม่มีเวลากระทั่งจะคุยกันเรื่องวิถี ไม่มีเวลาร่วมกิจกรรมทางวัฒนธรรม ไม่มีเวลาพูดคุย สั่งสอนลูกหลาน ความเหนื่อยอ่อนทำให้กลับมาเพื่อพักผ่อน และเริ่มต้นใหม่อีกวัน อย่างนี้เรื่อยไป น้ำใจของพี่น้องชนเผ่า ที่เคยมีอะไรก็เกื้อกูลกัน วิถีที่วันนี้ปลูกข้าวไร่ของเรา พรุ่งนี้ไปช่วยลงแรงปลูกข้าวไร่เพื่อนบ้าน ชีวิตเหล่านี้หายไป ทุกขั้นตอนของชีวิตดูเหมือนต้องมีคนเป็นส่วนประกอบ หากไม่ทำ ก็ไม่มีกิน หากไม่ทำ ก็ไม่มีเงิน ต้องเป็นหนี้ หรือก็ไม่มีเงินไปใช้หนี้ ความไว้วางใจ ความรักในพวกพ้อง ถึงวันนี้อาจต้องถามว่ายังมีเหลืออีกมั๊ย มันเหือดแห้งไปโดยไม่รู้ตัว เพราะด้วยวิถีชีวิตที่บีบคั้น ไม่เป็นเหมือนเดิม การเป็นอยู่อย่างพอเพียงที่เคยเป็นวิถีที่เป็นเมื่ออยู่บนดอยสูง ต้องเปลี่ยนแปลงไป

หลายคนเริ่มคุ้นชินกับสภาพใหม่ ปรับตัว อยู่รอดได้ แต่อีกหลายคนยังคงสู้รบกับสภาพชีวิตใหม่ ล้มลง เจ็บปวด และตกเป็นทาสของเศรษฐกิจ หนี้สิน และจนตรอก

วิถีชีวิตชนเผ่าแบบดั้งเดิมคงหาได้ยากเต็มที หากได้นั่งคุยกับพวกเขา คงจะมีอีกหลายคนที่อยากเพียงแค่กลับไปใช้ชีวิตแบบเดิม บนดอยสูง อีกสักครั้ง