วันที่ 09 มกราคม พ.ศ. 2552 ข่าวสดรายวัน


ก๊ะชูลุ

คอลัมน์ สดจากเยาวชน

จาวรี ทองดีเลิศ

ของเล่นเด็กดอย

เมื่อวันเสาร์ที่สองของเดือนมกราคมเวียนมาถึง เป็นเวลาที่เด็กๆ ทั่วประเทศจะได้สนุกสนานกันเต็มที่ เพราะถือเป็นวันของเด็ก

ทั้งกิจกรรม เกม การแสดง ของรางวัลมากมายก่ายกอง ที่ผู้ใหญ่ต่างจัดขึ้นเพื่อสร้างรอยยิ้ม เสียงหัวเราะ เด็กๆ จะได้ชื่นใจกับของเล่นชิ้นใหม่ที่ได้รับ

คุณค่าทางใจสำหรับของเล่นชิ้นใหม่แปลกแตกต่างกัน เด็กหญิงเมืองกรุงอาจสุขใจกับตุ๊กตาบาร์บี้ที่ได้รับจากการประกวดเต้นรำ เด็กชายอาจยิ้มแก้มปริเมื่อพ่อแม่ซื้อตัวต่อเลโก้ชุดใหญ่ให้เป็นของขวัญ เด็กๆ ต่างจังหวัดอาจประทับใจกับอมยิ้มรูปกระต่ายที่ได้รับจากการชนะเกมเก้าอี้ดนตรี หลากหลายความสุขเกิดขึ้นแล้วแต่ในรูปแบบของใคร

เด็กชายบนดอยสูง อย่าง น้องจะโต๊ะ ด.ช.วรุฒ ปะป่า มีของเล่นประจำหมู่บ้านที่เล่นได้ไม่รู้เบื่อไม่ว่ายุคสมัยใด เทศกาลใด รอยยิ้มของเด็กๆ ปรากฏขึ้นได้ทุกเมื่อ รวมถึงในเทศกาลวันเด็กนี้เช่นกัน

ของเล่นชิ้นนี้ยังคงสร้างรอยยิ้ม เสียงหัว เราะให้กับเด็กๆ ทั้งหมู่บ้าน ณ บ้านห้วยน้ำริน ต.แม่เจดีย์ใหม่ อ.เวียงป่าเป้า จ.เชียงราย หมู่บ้านเล็กๆ ของพี่น้องลาหู่แชแล

เด็กชายจะโต๊ะและเพื่อนพ้อง เมื่อมีเวลาว่างและมีแดดอุ่นๆ ในยามเช้าสาดแสงมาพอให้ร่างกายอบอุ่น ถึงเวลาสะพายมีดเดินเข้าป่า พวกเขากำลังจะสร้างของเล่นด้วยตัวเอง ของเล่นชิ้นนี้มีชื่อเป็นภาษาลาหู่แชแลว่า "ก๊ะชูลุ"

"ก๊ะชูลุเล่นสนุกมากครับ ยิ่งเล่นในหมู่บ้านเรายิ่งสนุก เพราะเป็นทางเขาทางดอย"

"ทำก๊ะชูลุเองได้ครับ ทำง่ายๆ ไม่ต้องเสียตังค์ซื้อ สนุกด้วย"

"ชอบเล่นค่ะ เล่นหลายๆ คนยิ่งสนุกมาก จะได้เล่นแข่งกัน"

ทั้งเด็กชายและเด็กหญิงชาวลาหู่แชแลที่มีประสบ การณ์ในการเล่นก๊ะชูลุต่างผลัดกันบอกข้อดีและยืนยันความสนุกของเจ้าของเล่นชิ้นนี้

ก๊ะชูลุคืออะไร เหตุใดเด็กๆ ทั้งหมู่บ้านจึงติดใจนักติดใจหนา น้องจะโต๊ะผู้เชี่ยวชาญยินดีบอกเล่า

"ก๊ะชูลุคือรถสามล้อครับ เป็นของเล่นที่ผมช่วยกันทำกับเพื่อนๆ บางทีก็สอนน้องทำด้วย เมื่อก่อนพ่อทำให้ผมครับ มีมาตั้งแต่สมัยก่อน สอนกันทำมาเรื่อยๆ จนมาถึงปัจจุบัน"

ความรู้ในการประดิษฐ์ดัดแปลงที่ถ่ายทอดมาจากรุ่นสู่รุ่น ทำให้ความสนุกสนานไม่เคยขาดหายไปจากหมู่บ้าน อีกทั้งยังเป็นความสนุกที่หาได้ง่ายๆ บนดอยสูง

เริ่มจากการหาไม้มา 4 ท่อน กับล้ออีก 3 ล้อ

"ต้องเป็นไม้เนื้อแข็งหน่อยครับจะได้ขี่กันได้หลายๆ คน เราไปตัดจากในป่ามีเยอะแยะ ส่วนไม้ที่นำมาทำล้อเราต้องเลือกดีๆ ครับ ต้องเป็นไม้ที่แข็งแรงมาก ถ้าไม่แข็งมันจะแตกง่าย หรือเราจะใช้ล้อรถจักรยานของเด็กเล็กๆ ที่ไม่ใช้แล้วมาทำก็ได้ครับ" เด็กชายจะโต๊ะอธิบายเทคนิคในการทำก๊ะชูลุโดยไม่หวงวิชา   นำไม้ 3 ท่อน มาประกอบกับล้อ 3 ล้อ ในลักษณะสามเหลี่ยม ล้อที่อยู่ด้านหน้าสุดต้องทำที่สำหรับให้เท้าเหยียบได้ เพื่อการบังคับทิศ ทาง และการเบรกรถ ตอกไม้อีกท่อนไว้ตรงกลางสำหรับนั่ง ปรับระดับแล้วแต่ใครจะตัวสั้นหรือตัวยาว

เหลาไม้ ตอกตะปู ใส่ ถอด ทดสอบ ทดลอง ค่อยๆ ประกอบไปทีละนิดจนกว่าจะพอใจ

"เราจะทำอย่างไรก็ได้ครับ แล้วแต่เรา ถ้าเราอยากให้นั่งได้หลายคนหน่อยเราก็ต่อไม้เพิ่มล้อไปอีก ถ้าเราอยากให้มันเร็วก็ต้องทำล้อให้สูงและเท่ากันด้วยครับ ถ้าใช้ล้อยางก็จะเร็วกว่าล้อไม้ หรือถ้าเราอยากให้เบรกรถได้ง่ายๆ เราก็ต้องฝึกเล่นบ่อยๆ ครับ มันต้องทำไปด้วย ลองเล่นไปด้วย ถ้ายังไม่ดีก็ทำให้มันดีขึ้นครับ" คำบอกเล่าของน้องจะโต๊ะบ่งบอกถึงความเป็นนักประดิษฐ์ที่ช่างคิดช่างจินตนาการ

และเมื่อเสียงหัวเราะของเด็กๆ เคลื่อนที่ลงมาตามทางลาดชันของเนินเขาเป็นสัญญาณให้รู้ว่ารถสามล้อหรือก๊ะชูลุ ประกอบร่างเสร็จสมบูรณ์และพร้อมให้ความสนุกสนานกับเด็กๆ บ้านห้วยน้ำรินแล้ว

"เวลาเล่นเราต้องเอาก๊ะชูลุมาอยู่บนเนินก่อนครับ ดูทางที่มันเรียบๆ แล้วเราก็นั่งจับไว้แน่นๆ จากนั้นก็ปล่อยรถลงมาเลย ถ้าเราอยากเลี้ยวขวา ก็เหยียบทางซ้าย ถ้าเราอยากเลี้ยวซ้ายก็เหยียบทางขวา ล้อมันจะหันไปตามที่เราบังคับ ผมว่ายิ่งเร็วก็ยิ่งสนุกครับ" จะโต๊ะอธิบาย

มีทั้งเสียงหัวเราะฮาใหญ่เมื่อลงมาจอดรถได้อย่างสมบูรณ์แบบ มีทั้งเสียงหัวเราะคิกๆ คักๆ ปนความสนุกและหวาดเสียวขณะลิ่วรถลงดอย บางคนเงียบลุ้นระทึกกับการลองเล่นในครั้งแรก บางคนได้ทั้งรอยยิ้มและคราบน้ำตาเพราะหัวทิ่มหน้าคะมำลงดอย หรือบางคนถึงกับเลือดตกยางออกจากการทดลองลีลาและเส้นทางใหม่ๆ แต่ก๊ะชูลุก็ยังเป็นหนึ่งในใจของเด็กๆ บ้านห้วยน้ำรินมาหลายยุคหลายสมัยไม่เสื่อมคลาย

ขณะที่คนลิ่วลงมาจากดอยได้ความสนุก เพื่อนๆ กองเชียร์นับสิบที่ให้กำลังใจอยู่ตีนดอยก็ทั้งส่งเสียงเชียร์ ปรบมือ ตลกขบขัน ลุ้นระทึก ได้ความสนุกไม่แพ้กัน

เรียกได้ว่าเป็นของเล่นธรรมดาๆ ที่แสนพิเศษของเด็กๆ ลาหู่ แห่งห้วยน้ำรินที่เด็กๆ คนไหนเห็นเป็นต้องอิจฉา

"มีเคล็ดลับที่ทำให้รถวิ่งเร็วขึ้นด้วยครับ โดยใช้เปลือกและใบของต้นไม้" จะโต๊ะเผยเคล็ดลับที่เด็กๆ ค้นพบเปลือกและใบของต้นไม้จะเพิ่มความสนุกให้รถสามล้อหรือก๊ะชูลุได้อย่างไร ตามน้องจะโต๊ะและเด็กๆ บ้านห้วยน้ำรินไปพบเคล็ดลับของรอยยิ้มและเสียงหัวเราะต้อนรับเช้าที่สดใสของวันเด็กแห่งชาติ ในรายการทุ่งแสงตะวัน ตอน "ก๊ะชูลุสามล้อลิ่วดอย" วันเสาร์ที่ 10 ม.ค. เวลา 06.25 น. www.payai.com